Marsaskala: Il-Ġlieda għall-Bajja

It-terminal tal-vapur u l-eżenzjoni mill-EIA

It-terminal tal-vapur veloċi ta' Marsaskala huwa parti minn proġett iktar wiesa' ta' riġenerazzjoni ta' €18 miljun li jorbot it-tlett lokalitajiet direttament mal-Belt Valletta. Ix-xogħlijiet jinkludu rampa, żona tal-istennija, u tħammil tal-bajja. Ix-xogħol fuq il-moll beda fit-2 ta' Marzu 2026, u mistenni jitlesta sat-30 ta' Ġunju.

Fit-2 ta' April 2026, l-ERA ħarġet deċiżjoni li ma toġġezzjonax għax-xogħlijiet tal-vapur u rrakkomandat li mhix meħtieġa EIA sħiħa. In-Netwerk tar-Residenti ta' Marsaskala (MRN) u gruppi ambjentali wissew li t-tħammil jista' jagħmel ħsara lill-mergħat protetti ta' Posidonia oceanica fil-bajja, kif ukoll lill-fdalijiet arkeoloġiċi taħtha.

Ir-residenti jindikaw ukoll in-numri tal-proġett innifsu. Il-vapur huwa mistenni jnaqqas it-traffiku bit-triq b'madwar 30 karozza kuljum, filwaqt li jista' jwassal eluf ta' turisti fil-lokalità kuljum fil-ġranet tal-quċċata. Membri tal-MRN qalu li l-laqgħat mal-Ministru tal-Infrastruttura Chris Bonett kienu "informattivi aktar milli konsultattivi."

"L-ERA qed tabdika r-responsabbiltà kollha tagħha li tipproteġi l-bajja minn żvilupp li jista' jagħmel ħsara lil dan il-ħabitat protett."

- ADPD, Il-Partit Aħdar, April 2026

Momentum iddeskriva l-eżenzjoni bħala "perikoluża ambjentalment" u wissa kontra l-aċċellerazzjoni ta' proġett b'riskji ekoloġiċi u soċjali magħrufa. Il-Ministru Bonett insista pubblikament li ż-żoni tal-għawm ta' Marsaskala mhux se jintmissu.

L-arkati tal-promenade: xogħol mingħajr permessi

F'Ottubru u Novembru 2025, ir-residenti skoprew xogħlijiet ta' twaqqigħ taħt il-promenade fi Triq is-Salini. Ma kien inħareġ ebda permess tal-ippjanar. In-Netwerk tar-Residenti ta' Marsaskala ippreżenta oġġezzjonijiet formali u organizza protesti li jitolbu li t-twaqqigħ tal-arkati jieqaf minnufih.

Kritiċi, inkluż Momentum, sejħu l-metodu "salami-slicing": qsim ta' proġett wieħed kbir f'diversi applikazzjonijiet iżgħar sabiex kull biċċa tevita l-iskrutinju li jattira l-proġett sħiħ. It-twaqqigħ fuq il-promenade deher li kien marbut, fil-prattika, max-xogħlijiet tal-vapur, anki jekk it-tnejn ġew ippreżentati lir-residenti bħala proġetti separati.

Il-marina li ġiet imwaqqfa, u x-xejra

It-tilwima dwar il-vapur mhijiex l-ewwel darba li l-Bajja ta' Marsaskala sfat il-fokus ta' pjan li r-residenti ma talbux. Proposta għal grawnd tal-polo tal-ilma b'faċilitajiet kummerċjali, segwita minn marina tal-yottijiet, ġiet milqugħa b'oppożizzjoni pubblika qawwija u fl-aħħar twaqqfet permezz ta' mobilizzazzjoni tal-komunità.

L-Awtorità tal-Ippjanar irrifjutat ukoll permess għal ċentru kummerċjali u lukanda fuq art ODZ (Barra miż-Żona ta' Żvilupp) f'Marsaskala, b'oġġezzjonijiet iffukati fuq iż-żieda fit-traffiku li l-proġett kien se jġib. Ir-residenti ilhom jikkampanjaw snin sħaħ fuq id-dewmien biex jiġi rivedut il-pjan lokali tal-lokalità - il-qafas li suppost jipproteġi l-użu tal-art u l-kosta fl-ewwel post.

Il-linja li tgħaqqad dawn il-każi, kif jgħidu r-residenti, mhijiex proġett wieħed. Hija xejra. Tasal proposta. Il-konsultazzjoni, meta tiġri, tiġi ppreżentata bħala informattiva. Il-livelli ambjentali jinżammu baxxi biżżejjed biex tingħata eżenzjoni. Saż-żmien li jinstemgħu l-oġġezzjonijiet, il-magni jkunu diġà fuq il-post.

Kif dan jorbot mal-istampa tal-akkomodazzjoni

L-istorja tal-akkomodazzjoni f'Marsaskala hija differenti minn dik tal-Belt jew ta' Sliema. Hija inqas dwar kera tat-turisti li qed tiddislocaw residenti triq b'triq, u iktar dwar kosta u spazju pubbliku li qed jinbidlu f'infrastruttura kummerċjali mingħajr il-kunsens tan-nies li jgħixu hemm. Imma l-loġika hija l-istess li diġà ġiet dokumentata f'dan is-sit: l-assi pubbliċi jiġu ttrattati bħala input għal dħul privat, l-ippjanar jirreaġixxi minflok jipprevjeni, u l-prezz jinfriex fuq il-komunità.

Meta tiġi mħammla bajja, titkaxkar promenade, jew jinbena mill-ġdid moll għat-traffiku ta' vapur veloċi, il-kwalità tal-ħajja tan-nies li jgħixu triq 'il bogħod hija dik li tinbidel. Jiġi l-istorbju, it-traffiku, il-folol tul is-sajf, u l-pressjoni fuq l-istess ftit toroq u ħwienet. Dawn il-pressjonijiet fl-aħħar mill-aħħar jidhru fil-kera, f'min jista' jibqa', u f'min jiddeċiedi jitlaq.

X'qed jitolbu r-residenti

• Evalwazzjoni tal-Impatt Ambjentali sħiħa għax-xogħlijiet tal-vapur, li tkopri l-bajja bħala proġett wieħed u mhux sensiela ta' applikazzjonijiet iżgħar.
• Infurzar fuq it-twaqqigħ mingħajr permess tal-arkati tal-promenade, u restawr fejn possibbli.
• Pjan lokali rivedut għal Marsaskala, lura b'aktar minn għaxar snin, bil-kosta u l-art ODZ protetti.
• Laqgħat mal-Ministeri tat-Trasport u tal-Ambjent li jkunu konsultattivi fis-sustanza, mhux biss fl-isem.