Sommarju

Kemmuna uffiċjalment taqa' taħt Għajnsielem, imma l-gżira saret il-każ ta' referenza nazzjonali ta' nuqqas ta' kapaċità: tixrid ta' sunbeds u deckchairs fil-Bajja Blu, kjoski illegali, sistema ta' booking ikkontestata, il-proġett approvat Six Senses f'Santa Marija, u azzjoni legali kontinwa ta' Moviment Graffitti u BirdLife. Kemmuna hi sit Natura 2000 li jospita kolonji ta' importanza internazzjonali ta' Garnija (Yelkouan) u Kanġu ta' Filfla (Storm-petrel).

Timeline

  1. 2025-11

    It-Tribunal ta' Reviżjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar ċaħad l-appell konġunt ta' disa' għaqdiet ambjentali kontra l-proġett Six Senses Comino - ir-resort ta' lussu ta' €170 miljun, b'140 sodda f'Santa Marija u 16-il bungalow. Graffitti wiegħdet li l-ġlieda tibqa' għaddejja.

  2. 2025-06

    Graffitti irrappurtat li l-Bajja Blu baqgħet 'maħnuqa' għax ma kien hemm l-ebda sistema ta' infurzar biex tinżamm il-limitu ta' 4,000 viżitaturi.

  3. 2025-05-15

    Deċiżjoni tal-Qorti (Imħallef Miriam Hayman) ippermetiet li s-sistema tal-booking terġa' tibda wara li l-operaturi tal-lanċa ressqu - u tilfu - mandat ta' inibizzjoni.

  4. 2025-05-01

    Tnediet is-sistema tal-booking online, b'limitu ta' 4,000 viżitatur fl-istess ħin fil-Bajja Blu maqsum fuq tliet slots (8-13, 13:30-17:30, 18-22). 4,800 viżitatur użaw is-sistema fl-ewwel jum; ġiet sospiża jiem wara pendenti r-reviżjoni tal-qorti.

  5. 2025-04

    L-Awtorità tal-Ippjanar approvat il-proġett Six Senses Comino b'vot ta' 8 kontra 1, minkejja oġġezzjonijiet qawwija mill-NGOs li semmew in-nuqqas ta' valutazzjonijiet dwar l-iskart, id-drenaġġ u l-kapaċità fuq sit Natura 2000.

  6. 2024-10-16

    Il-Qorti ordnat lill-Awtorità tal-Artijiet tippubblika kull konċessjoni ta' art mogħtija f'Kemmuna, wara talba għal Libertà tal-Informazzjoni minn Moviment Graffitti.

  7. 2023-05

    L-awtoritajiet infurzaw tnaqqis ta' 65% fil-footprint tad-deckchairs u sunbeds fil-Bajja Blu, wara pressjoni kontinwa minn azzjonijiet diretti ta' Moviment Graffitti.

  8. 2022-06

    Attivisti ta' Moviment Graffitti neħħew id-deckchairs mill-Bajja Blu f'azzjoni diretta ta' profil għoli, jerġgħu jaħtfu l-bajja pubblika u jġibu l-kwistjoni tal-okkupazzjoni kummerċjali mhux awtorizzata fid-dibattitu nazzjonali.

Kuntest

Kemmuna tkopri madwar 3.5 km² u formalment hi abitata biss bl-art tal-Lukanda Comino u ftit staff residenti. Fl-aqwa tas-sajf, il-Bajja Blu ġibdet sa 12,000 viżitatur f'jum wieħed - madwar 3,500 kull ettaru tal-kosta. Il-gżira hi Żona Speċjali ta' Konservazzjoni Natura 2000 u Żona ta' Protezzjoni Speċjali għall-għasafar, b'kolonji li jbejjtu ta' Garnija, Kanġu ta' Filfla u Ċiefa. BirdLife Malta ddokumentat l-impatt tad-dawl artifiċjali u l-istorbju tad-dgħajjes fuq is-suċċess tal-bejtiet. Il-predazzjoni mill-firien, marbuta mal-iskart tal-ikel tal-viżitaturi, tibqa' l-akbar theddida waħda għall-għasafar tal-baħar li jbejjtu fuq il-gżira.

Artikli

Deputat tal-PN jitlob lill-Ombudsman jinvestiga x-xogħlijiet ta' emerġenza f'Kemmuna

April 2021

F'April 2021, id-deputat Nazzjonalista Robert Cutajar talab lill-Ombudsman jinvestiga x-xogħlijiet ta' emerġenza li saru fuq il-kanal tas-servizz matul it-triq tat-trab li twassal għall-Bajja Blu. Ix-xogħlijiet, li saru bejn Frar u Marzu 2021, għaddew mingħajr permess tal-Awtorità tal-Ippjanar. Cutajar argumenta li l-kelma "emerġenza" kienet qed tintuża biex jinqabeż l-iskrutinju fuq sit Natura 2000, u li l-preċedent ikun perikoluż jekk jitħalla mingħajr sfida. L-episodju sar wieħed mill-ewwel testijiet pubbliċi ta' kif trakki proċedurali jistgħu jħassru l-istatus protett tal-gżira.

Sors: Lovin Malta, April 2021.

L-uffiċjali tal-każ tal-Awtorità tal-Ippjanar jirrakkomandaw l-approvazzjoni ta' Six Senses Comino

4 ta' April 2025

Fl-4 ta' April 2025, l-uffiċjali tal-każ tal-Awtorità tal-Ippjanar ħarġu rakkomandazzjoni biex tiġi approvata l-applikazzjoni ta' HV Hospitality għal Six Senses Comino. Il-proposta tkopri Santa Marija u San Niklaw: l-estensjoni tal-lukanda tikber b'2,360 metru kwadru ta' erja tal-art totali, id-9 bungalows eżistenti jitilgħu għal 16, u l-kapaċità totali tkun ta' 140 sodda. Il-kapaċità tal-mistednin fuq il-karti tniżżlet minn 284 għal 240, u l-iżviluppatur iħallas €307,625 fil-fond tal-ippjanar. Sa d-data tar-rapport diġà kienu ġew preżentati eluf ta' oġġezzjonijiet.

Sors: Newsbook, 4 ta' April 2025.

Graffitti jxandar xhieda ta' attivisti minn Ibiza qabel il-vot tal-PA

17 ta' April 2025

Fis-17 ta' April 2025, Moviment Graffitti ħareġ video fejn attivisti minn Ibiza jiddeskrivu dak li Six Senses u operaturi tal-lussu simili għamlu lill-ekoloġija u l-komunitajiet residenzjali ta' dik il-gżira. Il-ħruġ kien maħsub għall-ġimgħa qabel ma l-Awtorità tal-Ippjanar kienet dovuta tivvota fuq l-applikazzjoni ta' Kemmuna, programmata għall-Ħamis 24 ta' April 2025. Graffitti tenna li ma saret l-ebda valutazzjoni ta' kapaċità, u li l-PA kienet qed tiġi mitluba tapprova resort fuq sit Natura 2000 mingħajr iċ-ċifri ekoloġiċi bażiċi li kull deċiżjoni onesta tirrikjedi.

Sors: Moviment Graffitti, 17 ta' April 2025.

Editorjal: Il-limitu tal-Bajja Blu wasal snin tard

3 ta' Mejju 2025

F'editorjal ippubblikat fit-3 ta' Mejju 2025, The Malta Independent on Sunday eżamina l-limitu ġdid ta' 4,000 viżitatur fl-istess ħin fil-Bajja Blu, mifrux fuq tliet slots ta' kuljum (8-13, 13:30-17:30, 18-22). In-numri tal-viżitaturi ta' ġurnata fuq id-dgħajjes tat-tours kienu wkoll tniżżlu minn 10,000 għal 5,000 taħt il-Ministru Ian Borg. L-editorjal argumenta li l-limitu huwa milqugħ fil-prinċipju imma tard fil-prattika: snin ta' aċċess bla rażan kienu diġà għamlu normali l-iskala tal-ħsara, u kju ta' booking online ma jistax isewwi d-disturb tal-għasafar tal-baħar, it-tnixxija tad-drenaġġ jew it-tixrid tas-sunbeds li tħallew isiru l-bażi.

Sors: Editorjal ta' The Malta Independent on Sunday, 3 ta' Mejju 2025.

Għaxar NGOs jiġbru €20,000 b'crowdfunding għall-kawża legali kontra Six Senses

23 ta' Mejju 2025

Fit-23 ta' Mejju 2025, għaxar għaqdiet ambjentali magħqudin taħt il-koalizzjoni "Together for Comino" ħabbru mira ta' crowdfunding ta' €20,000 biex iressqu kawża legali kontra l-approvazzjoni tal-Awtorità tal-Ippjanar għall-lukanda ta' 140 sodda, 16-il villa u 44 pixxina fuq Santa Marija u San Niklaw. Fi kliem il-koalizzjoni: "Jekk din id-deċiżjoni ma tinbidilx, Kemmuna kif nafuha titlef għal dejjem." Il-kawża ma titressaqx bħala protesta simbolika imma bħala test jekk il-protezzjoni Natura 2000 tistax tiġi infurzata fil-fatt kontra żvilupp turistiku b'appoġġ statali.

Sors: Malta Today, Nicole Meilak, 23 ta' Mejju 2025.

MTA tittardja t-tender imwiegħda għall-kjoski tal-Bajja Blu

8 ta' Frar 2026

Fit-8 ta' Frar 2026, The Shift News irrappurtat li l-Awtorità Maltija tat-Turiżmu ttardjat it-tender kompetittiva - imwiegħda mill-ġdid - għall-kjoski u l-konċessjonijiet tal-bajja fil-Bajja Blu, u b'hekk l-istaġun tas-sajf 2026 reġa' jimxi taħt l-operaturi ta' qabel - Daniel Refalo u Mark Cutajar, dan tal-aħħar ħu l-ex-MEP Laburist Josianne Cutajar. Il-kjoski ilhom joperaw mingħajr konċessjoni valida minn mill-inqas l-2015. The Shift innotat il-paradoss kontinwu li l-aktar sit Natura 2000 bijodiversu ta' Malta jibqa' okkupat kummerċjalment taħt ftehim informali mġedded repetuttament minflok tender trasparenti.

Sors: The Shift News, Ivan Camilleri, 8 ta' Frar 2026.

Disa' NGOs iwissu dwar Noma Island barra Kemmuna

6 ta' Marzu 2026

Fis-6 ta' Marzu 2026, disa' għaqdiet ambjentali wissew li trimaran b'mutur ta' 1,750 metru kwadru magħruf bħala "Noma Island" kien qed jiġi rreklamat bħala "ir-raba' gżira" ta' Malta u ankrat fl-ibħra ta' ħdejn Kemmuna. Il-bastiment hu verżjoni mibdula ta' "Canua Island", li kien imkeċċi mill-Côte d'Azur ta' Franza minħabba raġunijiet ekoloġiċi u regolatorji. L-NGOs argumentaw li l-pjattaforma qiegħda tiffunzjona bħala estensjoni galleġġanti tal-pressjoni diġà mibnija madwar Kemmuna, tgħaddi l-liġi tal-ippjanar billi topera offshore imma xorta tqiegħed it-tagħbija ta' kuljum eżattament fis-sit Natura 2000 madwar il-gżira.

Sors: Newsbook, 6 ta' Marzu 2026.

← Il-lokalitajiet kollha