Sommarju
Filfla hija gżejra mhux abitata ta’ 6 ettari 4.5 km barra l-kosta tan-nofsinhar ta’ Malta, ħdejn Żurrieq u Buskett. Għal deċennji kienet mira tal-militar British. Illum hija l-iktar gżira strettament protetta ta’ Malta: Żona Speċjali ta’ Konservazzjoni Natura 2000, Żona ta’ Protezzjoni Speċjali, riżerva naturali, u dar tal-akbar kolonja ta’ għasafar tal-baħar fil-Gżejjer Maltin. L-inżul huwa projbit mingħajr permess.
Timeline
- 1988
L-Att tar-Riżerva Naturali ta’ Filfla iddikjara l-gżira bħala riżerva naturali stretta. L-inżul, l-ankra, u l-overflight taħt 300 metru kienu projbiti mingħajr permess bil-miktub. Il-liġi kienet landmark: għamlet mira tal-bumbardamenti fl-iktar art protetta ta’ Malta.
- 1970s
Il-militar British waqaf jism Filfla bħala mira tal-prattika. Splussivi ma jispiċċawx għadhom fuq u madwar il-gżira sal-lum.
- 1900s-1970s
Filfla ntużat mir-Royal Navy u l-RAF bħala mira ta’ prattika u bumbardamenti. Il-bumbardamenti biddlu permanentement il-forma u t-topografija tal-gżira, naqqsud id-daqs tagħha u qerdu ark naturali.
- 1343
Kappella ddedikata lir-Ritorn mill-Eżilju ta’ San Pawl inbniet fuq Filfla minn nobbli jismu de Vassallo. Ġiet dekonsegrata fl-1576 wara li l-kosta ta’ hażhom u l-isqof iddeċieda li mhix sigura. Il-fdalijiet eventwalment ċedew fil-baħar.
Kuntest
Filfla hija madwar 6 ettari (0.06 km²) - pjattaforma tal-ġebla tal-ġir li tpoġġi 30 metru ‘l fuq mil-livell tal-baħar fl-ogħla punt tagħha. Tinsab 4.5 km barra l-kosta tan-nofsinhar ta’ Malta, viżibbli mill-irdum tal-Imdina (Dingli Cliffs), Buskett, u Żurrieq. L-ilmijiet tal-madwar huma inklużi fl-żona protetta.
Il-ġeoloġija tal-gżira hija ġebla tal-ġir korallina ta’ fuq fuq clay blu. Id-deċennji tal-bumbardamenti xxaqqbu u ddistabbilizzaw il-blat, iħaffu l-erożjoni. Ark naturali tal-baħar ċeda fis-seklu 19. Il-gżira qed tonqos bil-mod.
M’hemm l-ebda ilma ħelu, l-ebda ħamrija, u l-ebda veġetazzjoni lil hinn minn xagħri kostali reżistenti għall-melħ. Dak li għandha Filfla b’abbundanza huwa l-għasafar.
Annimali selvaġġi u l-importanza tagħhom
Filfla tospita l-akbar kolonja ta’ għasafar tal-baħar fil-Gżejjer Maltin. In-numri huma sinifikanti f’kuntest Mediterran:
- Kangu ta’ Filfla (European Storm-petrel) - l-akbar kolonja f’Malta u waħda mill-akbar fil-Mediterran. Madwar 5,000-8,000 pari li jbejtu.
- Ċiefa (Scopoli’s Shearwater) - kolonja sinifikanti.
- Garnija (Yelkouan Shearwater) - jbejt regolari.
- Gawwija tas-Saqajn Isfar - popolazzjoni kbira ta’ bejta.
Il-gżira tospita wkoll il-gremxula endemika ta’ Filfla (Podarcis filfolensis filfolensis), sottospeċi tal-gremxula tal-ħitan Maltin misjuba biss fuq Filfla. Hija akbar u aktar skura fil-kulur mill-qrabat tagħha fuq gżejjer oħra.
Il-protezzjoni stretta taħdem. L-ebda żvilupp ma ġie propost għal Filfla f’memorja ħajja. Il-projbizzjoni fuq l-inżul, l-ankra, u l-overflight baxx hija infurzata. It-theddida ewlenija mhix żvilupp imma l-klima: temperaturi olzin tal-baħar jaffettwaw l-istokk tal-ħut li jiddependu fuqu l-għasafar tal-baħar, u maltempati qawwija jistgħu jgħarrqu l-bejtiet.